Biberiye: Besin Değeri, Faydaları ve Kullanımı

0

Biberiye deyince burnunuza mis gibi kokusu geliyor mu size de? Mutfağımızda yemeklerimizi süsleyen, çayını yapıp içtiğimiz bu güzel bitki sağlığa da oldukça faydalı. Çok yıllık odunsu bir bitki olan biberiye tıbbi ve sağlık yararları bakımından uzun bir geçmişe sahiptir. Bu yazımızda besin değerine, sağlığa faydalarına, günlük hayatta kullanımına ve olası yan etkilerine değineceğiz.

Biberiye nedir?

Biberiye, geleneksel bitkisel ve Ayurveda tıbbındaki uygulamalarına ek olarak, uzun bir mutfak ve aromatik kullanım öyküsüne sahiptir. Biberiye çalı Güney Amerika ve Akdeniz bölgesine özgüdür. Nane, kekik, melisa ve fesleğen ile birlikte Lamiaceae bitki ailesinin bir parçasıdır. Yaprakları çay, uçucu yağ ve sıvı özüt hazırlamak için kullanılabilir. Bu bitki eski Romalılar, Yunanlılar, Mısırlılar ve İbraniler tarafından kutsal kabul edilir ve özellikle İtalyan mutfak kültüründe yaygındır.

Biberiye kokulu, yaprak dökmeyen bir bitkidir. Bir mutfak çeşni olarak, parfümlerde kullanılarak ve potansiyel sağlık yararları ile hayatımızın bir parçasıdır. Tıbbi özellikleri nedeniyle eski zamanlardan beri geleneksel olarak kas ağrısını hafifletmeye, hafızayı iyileştirmeye, bağışıklık ve dolaşım sistemini güçlendirmeye ve saç büyümesini teşvik etmeye yardımcı olmak için kullanılmıştır.

Besin Değeri

Biberiye çeşitli besin gruplarını bünyesinde bulundurur. 100 gramında:

  • 7.7 g karbonhidrat
  • 2.9 g lif
  • 0.8 g protein
  • 2.5 g yağ
  • 52.0 IU A vitamini
  • 211.0 mg kalsiyum
  • 4.8 g demir
  • 157.0 mg potasyum bulunur.

Bunlara ek olarak yüksek oranda folik asit, C vitamini ve mangan gibi değerli mineraller de içerir.

Biberiyenin Faydaları

Size bu mucize bitkiyi günlük rutininizin bir parçası yapmanızın ne kadar öenmeli olduğunu ve faydalarını 8 maddeyle açıklayalım.

Antioksidanlar ve Antienflamatuar Bileşikler İçerir!

Biberiye, bağışıklık sistemini güçlendirmeye ve kan dolaşımını iyileştirmeye yardımcı olduğu düşünülen zengin bir antioksidan ve antienflamatuar bileşik kaynağıdır.

Antioksidanlar, vücudunuzu oksidatif hasar ve iltihaplardan korumaya yardımcı olan bileşiklerdir. Meyve, sebze ve biberiye gibi otlar gibi çeşitli bitkisel gıdalarda bulunabilirler.

Antioksidan ve antienflamatuar aktivitesi büyük ölçüde rosmarinik asit ve karnosik asit gibi polifenolik bileşikleri içermesiyle ilişkilendirilir. Biberiye çayındaki bileşikler, enfeksiyonlarla savaşmaya yardımcı olabilecek antimikrobiyal özelliklere de sahip olabilir. Yaprakları geleneksel tıpta antibakteriyel ve yara iyileştirici etkileri için kullanılır.

Çalışmalar ayrıca rosmarinik ve karnosik asidin kanser üzerindeki etkilerini araştırmıştır. İki asidin antitümör özelliklere sahip olabileceğini ve hatta lösemi, meme ve prostat kanseri hücrelerinin büyümesini yavaşlatabileceğini bulmuşlardır.

Beyin Faaliyetlerini Geliştirir!

Psikofarmakolojide Terapötik Gelişmeler’de özetlenen araştırmaya göre, biberiye aroması bir kişinin konsantrasyonunu, performansını, hızını ve doğruluğunu ve daha az ölçüde ruh halini iyileştirebilir.

Biberiyenin bu mucize etkisi uzak geçmişe dayanır. Antik Yunanistan ve Roma’da biberiyenin hafızayı güçlendirdiği düşünülüyordu. Onların bize bıraktığı bu bilgi mirasını hala çalışmalarla ve araştırmalarla korumaya çalışıyor ve geliştiriyoruz. Son yapılan araştırmalarda, yağının solunmasının, düşünme, konsantrasyon ve hafıza için önemli bir beyin kimyasalı olan asetilkolinin parçalanmasını önlemeye yardımcı olduğunu göstermektedir.

20 genç yetişkine biberiye yağı ile dağılmış küçük bir odada matematik soruları sorulduğunda, hızları ve doğrulukları yağın dağıldığı süreyle doğru orantılı olarak arttı.

Kan Şekerini Düşürmede Etkilidir!

Tedavi edilmediğinde, yüksek kan şekeri gözlerinize, kalbinize, böbreklerinize ve sinir sistemine zarar verebilir. Bu nedenle, diyabetli kişilerin kan şekeri seviyelerini düzgün bir şekilde yönetmeleri önemlidir.

Araştırmalar, biberiye çayındaki bileşiklerin kan şekerini düşürebildiğini, biberiyenin diyabetli kişiler arasında yüksek kan şekerini yönetmek için potansiyel uygulamalara sahip olabileceğini düşündürmektedir.

Biberiye üzerinde yapılan test tüpü ve hayvan çalışmaları, karnosik asit ve rosmarinik asidin kan şekeri üzerinde insülin benzeri etkilere sahip olduğunu göstermektedir. Bazı çalışmalar, bu bileşiklerin glikozun kas hücrelerine emilimini artırarak kan şekerini düşürdüğünü göstermektedir.

Hafıza ve Ruh Hali Üzerinde Etkilidir!

Günlük hayatımızda stres ve ruh halimizde dalgalanmalar yaygındır. Mucize bitkimiz biberiyenin bu konuda da rolü var elbette ki.

Biberiye çayı üzerinde yapılan çalışmalar özellikle eksik olsa da, kanıtlar biberiye çayı içerisindeki bileşiklerin içilmesinin ve solunmasının ruh halinizi artırmanıza ve hafızanızı geliştirmenize yardımcı olabileceğini göstermektedir.

Bir çalışma, 1 ay boyunca günde iki kez 500 mg oral biberiye almanın, bir plasebo ile karşılaştırıldığında, üniversite öğrencileri arasında anksiyete düzeylerini ve bellek ve uyku kalitesini önemli ölçüde düşürdüğünü bulmuştur.

20 sağlıklı yetişkin üzerinde yapılan bir araştırma, yağının solunmasının beyin aktivitesini ve ruh halini iyileştirdiğini buldu. Katılımcıların aktivite seviyesi, kan basıncı, kalp atım hızı ve solunum hızı, yağı soluduktan sonra artmıştır.

Biberiye özü, bağırsak bakterilerinin sağlıklı bir dengesini teşvik ederek ve beyninizin duygular, öğrenme ve anılarla ilişkili parçası olan hipokampustaki iltihabı azaltarak ruh halini iyileştirebilir.

Saç Büyümesini Uyarır!

En sık görülen saç dökülmesi tiplerinden biri, erkek tipi kellik olarak daha iyi bilinen androjenetik alopesi olup, kadınları da etkileyebilir.

Biberiye yağı, bu durumun nedeni olan testosteronun bir yan ürününün saç foliküllerine saldırmasını önleyerek androjenetik alopesi tedavi eder.

Diğer araştırmalar, yağının düzensiz saç dökülmesi veya 21 yaşın altındaki popülasyonun yarısını ve 40 yaşın üzerindeki insanların yaklaşık % 20’sini etkileyen alopesi areata ile savaşabileceğini göstermektedir.

Sindirimi İyileştirir!

Biberiye özü, bazen hazımsızlığı tedavi etmek için kullanılır, ancak bu kullanımla ilgili araştırmalar eksiktir. Yine de, bağırsak bakterilerinin sağlıklı bir dengede olmasını teşvik ederek ve iltihabı azaltarak sindirimi desteklediği düşünülmektedir.

Kansere Karşı Savaşçıdır!

Onkoloji raporlarında yayınlanan araştırmalar, “ham etanolik biberiye özütünün” insan lösemi ve meme karsinom hücrelerinin yayılmasını yavaşlattığını buldu.

Biyobilim, Biyoteknoloji ve Biyokimya’da yayınlanan bir başka çalışma, biberiyenin bir anti-enflamatuar ve anti-tümör ajanı olarak yararlı olabileceği sonucuna vardı.

Diğer Faydaları

  • Kalp sağlığınızı desteklemede etkilidir.
  • Kilo vermenize yardımcı olabilir.
  • Antibiyotik direncini azaltabilir.
  • Dişeti hastalıklarında iyileştirici etkisi vardır.
  • Biberiye yağının solunması bağ ağrısına iyileştirici etki yapabilmektedir.
  • Adet döngüsünü rahatlatıcı etkisi bulunmaktadır.

Günlük Rutininize Biberiyeyi Ekleyin

Biberiye, genellikle çamla benzer olarak tanımlanan bir tada sahiptir. Keskin, hafif ekşi ve acı bir tadı vardır. Taze biberiye diğer birçok bitkiye nazaran buzdolabında daha uzun süre sağlam kalabilir. Tüm kurutulmuş otlar ve baharatlar gibi, kurutulmuş biberiyeyi de serin ve karanlık alanda hava geçirmez bir kap içerisinde uzun süre muhafaza edebilirsiniz.

Bu bitkiyi birçok farklı şekilde günlük hayatınıza ekleyebilirsiniz.

  • Taze veya kurutulmuş yapraklarıyla yemeklerinizi lezzetlendirebilirsiniz.
  • Yağını soluyabilir ya da cildinize uygulayabilirsiniz.
  • Çayını yapıp tüketebilirsiniz.

Biberiye çayı nasıl yapılır?

Biberiye çayını yapmak çok kolaydır ve sadece iki bileşen gerektirir. İşte tarifi!

Bir tutam biberiye yaprağını bir çay demlik içine yerleştirin. Yaklaşık 300 ml sıcak suyu üzerine ekleyin. 5-10 dakika demlemeye bırakın. Daha sonra demlikten süzerek çayınızı bardağa alın. İsterseniz şeker, bal veya agave şurubu gibi bir tatlandırıcı ekleyebilirsiniz. Çayınız hazır!

Biberiye Kullanımının Riskleri ve Zararları

Diğer birçok şifalı bitkide olduğu gibi, bazı kişilerin potansiyel ilaç etkileşimleri nedeniyle biberiye çayı tüketirken dikkatli olmaları gerekebilir. Risk grupları şu şekildedir:

  • Kan inceltici ve pıhtılaşma için kullanılan ilaçlar
  • Yüksek tansiyon için kullanılan ilaçlar
  • Manik depresyon ve diğer akıl sağlığı bozukluklarını tedavi etmek için kullanılan lityum

Biberiye bu ilaçlarınkine benzer etkilere sahip olabilir. Birbirleriyle negatif yönde etkileşebilirler. Bu nedenle bu ilaçlardan herhangi birini kullanıyorsanız beslenmenize biberiyeyi eklemeden önce sağlık uzmanınıza danışmakta fayda vardır.

Olabilecek yan etkilerine veya zararlarına gelecek olursak, düşük dozda kullanımının güvenli olmasının yanı sıra yüksek dozda nadir de olsa bazı yan etkiler mevcuttur. Bunlar kusma spazmları, koma ve akciğer ödemidir. Ayrıca yüksek dozda biberiye tüketimi düşüklere sebep olabilir, bu nedenle hamile kadınların ek olarak tüketimi önerilmemektedir.

Kaynakça:

  • https://www.medicalnewstoday.com/articles/266370#side_effects
  • https://www.verywellfit.com/rosemary-health-benefits-4587436
  • https://www.healthline.com/nutrition/rosemary-tea#6.-Other-potential-benefits-and-uses
  • https://www.healthline.com/nutrition/rosemary-oil-benefits#section11

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.