Gluten ve Çölyak

0

Bu yazımızda araştırmalarımız ışığında elimizden geldiğince gluten proteinin ne olduğunu ve çölyak hastalığı ile nasıl bir ilişkisi olduğunu açıklamaya çalışacağız.

Gluten nedir?

Gluten arpa, buğday ve çavdar gibi taneli tahıllarda ve bunlardan elde edilen ürünlerde bulunan bir proteindir. Bu tahıllardan en çok tüketileni buğdaydır.

Buğday değirmende çekildikten sonra un elde edilir. Un su ile karıştırıldığında içindeki gluten proteini sayesinde yapışkan ve yoğun bir kıvam oluşur. Bu özellik yiyecekleri bir arada tutan bir tutkal görevi görür. Yiyeceğin şeklinin korunmasını ve elastiklik kazandırarak rahat çiğnenmesini sağlar.

Karabuğday, mısır ve darı gibi tahıllar gluten içermemektedir.

Glutensiz tahıllar, glutenli tahıllar ile aynı ortamda işlem görmesi durumunda bu protein karışabilir. Bu durum hassastır. Bu yüzden kullanılan araç gereçler ve mümkünse tezgahlar ayrı olmalıdır. Bundan dolayı belirli bir yiyeceğin gluten içerip içermediği kesin değildir.

Çoğu insan glutenli yiyecekler konusunda sorun yaşamaz. Fakat çölyak hastaları glutenden olumsuz etkilenir

Çölyak hastalığı nedir ?

Çölyak hastalığı gluten içeren besinlere karşı bağışıklık sisteminin oluşturduğu tepkidir. Genetik yatkınlık yüksektir.

Gluten proteini, çölyak hastalarında ince bağırsakta bulunan bağışıklık mekanizmasını etkiler. Bu etkileşim sonucunda bağışıklık sistemi ince bağırsakta emilimi sağlayan villus adı verilen bölümlere saldırır.

Emilim bölümleri zamanla hasara uğradığında besinler düzgün bir şekilde emilmemeye başlar. Gerekli vitaminler ve minerallerin vücuda alınamamasından dolayı çeşitli sağlık sorunları ortaya çıkabilir.

Çölyak hastalığı nasıl kontrol altına alınabilir ?

Çölyak hastalığının tek tedavisi sıkı bir glutensiz diyeti uygulamaktır. Bu diyet çölyak hastalığı sebebiyle ortaya çıkan şikayetlerin kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir.

Çölyak hastaları neleri yememeli ?

  • Etiketinde “glutensiz” ibaresi bulunmayan ürünler
  • Arpa, buğday ve çavdar içeren ürünler başta olmak üzere
  • Makarna ve bulgur türevleri
  • Buğday ekmeği, çavdar ekmeği, beyaz ekmek
  • Kek ve kurabiye türevleri
  • Salam, sosis, füme gibi işlenmiş et ürünleri
  • Çikolata ve dondurma gibi yiyecekler yenilmemelidir.

Çölyak hastaları neleri yiyebilir içebilir ?

  • Etiketinde “glutensiz” ibaresi bulunan ürünler
  • Mısır, pirinç ve kepekli tahıllar
  • Saf mısır ekmeği
  • Taze balık türleri
  • Meyve ve sebze
  • Bezelye,patates gibi nişastalı sebzeler
  • Süt ve yoğurt,peynir,tereyağı gibi süt ürünleri yenilebilir.
  • Çay,kahve,maden suyu içilebilir.

Makalemiz herhangi bir tıbbi bilgi ve tavsiye içermemektedir.Bu bilgiler araştırma sonucu elde edilmiştir.

Kaynakça:

  • https://www.medicalnewstoday.com/articles/38085#diet
  • https://www.webmd.com/digestive-disorders/celiac-disease/celiac-disease#1
  • https://www.healthline.com/health/celiac-disease-sprue#symptoms
  • https://www.nhs.uk/conditions/coeliac-disease/

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.