Hava Kirliliği: Ozon Tabakası ve Küresel Isınma İlişkisi

0

Hava kirliliği, toz, duman, gaz, saf olmayan su buharı gibi kirleticilerin havada insanların ve canlıların hayatını olumsuz şekilde etkileyecek oranda yükselmesi ile oluşan durumdur. İnsanların çeşitli faaliyetleri sonda meydana gelen, üretim ve tüketim aşamaları ardından ortaya çıkan atıklar havayı kirleterek, canlı yaşantısına olumsuz etkilerde bulunurlar. Havayı kirleten maddelerin ne kadar oran ile sınırlı olması gerektiği, ülkelerin ilgi kurumlarının yönetmelikleri kapsamında belirlenir. Bu düzeyi aşan işlemler canlı sağlığını olumsuz etkiler. Kirletici maddelerin özelliklerine göre, canlılara verecekleri zararlar değişir. Hava kirliliği kontrolü için fabrika, termik santral, konut, taşıt araçları için farklı önlem planları uygulanır. Fabrikaların filtreli çalışma şartlarına uyması bu önlemler kapsamında gereklidir.

Hava Kirliliği Neden Oluşur?

Hava kirliliği oluşma sebepleri:

  • Kalitesiz yakıtların kullanımı,
  • Egzoz gazlarının hava salınması,
  • Soba ve kalorifer ısıtıcılarının uygun koşullarda yakılmaması,
  • Doğaya zararlı kozmetik ürünlerinin kullanımı,
  • Sanayi binalarının yanlış konumlanması,
  • Trafik,
  • Karbon monoksit, azot dioksit, kükürt dioksit, ozon, partikül madde, kuşun maddelerinin doğaya yüksek oranda salınımı,

Bu nedenlere bağlı kirlilik oluşumu gözlemlenir. Hava % 78 azot, %21 oksijen ve %1 diğer gazlar ile su buharından medyana gelir. Sıralanan nedenler ile kirli gazların havada birikmesi bu oranları bozar. Hızlı artan nüfus, çarpık kentleşme, tarım ilaçlama hataları, kullanılan kimyasal malzemeler havada kirliliğin yükselmesine yol açar.

Hava Kirliliği Sonuçları Nelerdir?

Hava kirliliği neticeleri şu şekilde sıralanır:

  • Solunum sistemi ve dolaşım sistemi hastalık oranlarını yükseltir.
  • Hava kirliliği koşullarında, Akciğer dokusundan geçen zararlı maddeler ile Akciğer sağlığı olumsuz yönde etkilenir.
  • İleri hava kirliliğinde ileri yaş hastalıkları olarak adlandırılan sorunlar erken yaştaki çocuklarda gözlemlenmeye başlanır.
  • İnsanlarsa, astım, alerji, kronik obstrüktif görülme oranı artar.
  • Tüm bitkilerin ve hayvanların sağlıksal koşulları tehlike altına girer.
  • Ozon tabakasının delinme riski yükselir.
  • Hava kirliliği, küresel ısınma probleminin ilerlemesinde rol oynar.

Hava Kirliliği Nasıl Önlenir?

Hava kirliliğinin önüne geçmek için izlenen adımlar:

  • Bilinçli ve doğa dostu bireyler yetiştirmek,
  • Düşük kalorili kömür kullanımına veya odun kullanımına geçiş yapmak,
  • Mecburi soba kullanımlarında, sobalı evlerde periyodik olarak baca temizliği yaptırma,
  • Araçlarda egzoz filtresi kullanımı,
  • Sanayi yerleşimini doğal yerleşim alanlarından uzağa konumlandırma,
  • Çatı yalıtımı ve kalorifer bakımlarını düzenli yapma,
  • Zararlı kozmetik kullanımından vazgeçme,

Bu yollar ile hava kirliliği kontrol altına alınır.

Hava Kirliliği, Küresel Isınma Bağlantısı

Hava kirliliği, küresel ısınma ilişkisi, canlı sağlığının olumsuz etkileyen ve hava kirliliğine neden olan gazlar ile küresel ısınmayı ilerleten bir olgudur. Zararlı gazların salınımıyla oluşan canlıları tehdit edici durumun hava kirliliği, UV ışınlarına karşı yaşamı koruyan tabakanın ozon olduğu, buzulların erimesine, deniz, kara, hava alanında sıcaklıkların anormal şekilde yükselmesine sebep olan durumun küresel ısınma olduğu bilgilerine değinilir.

Bu kapsamda hava kirliliğinin yarattığı etkiler ve havada yer alan zararlı gazlar ozon tabakasını olumsuz yönde etkiler. Ozon tabakasının işlevine yerine getirememesi ise küresel ısınmanın hızlanmasına yol açar.

Ozon Tabakası

Ozon tabakası, güneşten dünyaya gelen ışınların olumsuz etkisini engelleyen katmandır. Ozon tabakası, stratosferin üst kısmında yer alır. Güneşten dünyaya gelen zararlı ışınları engellerken, yeryüzüne temas riskine karşı tüm dünyayı korur. Bu görevin yerine getirilememesi, ölümcül ışınların Dünya’ya ulaşmasına neden olur. Diğer yandan güneşten gelen radrasyonun da bir kısmı emilemeyecek ve Dünya yaşamı risk altına girecektir.

Ozon tabakası güneş UVB ışınlarını etkili şekilde emer. Bu ışın ise cilt kanseri, katarakt, deniz yaşamına ve mahsullere veren bir yapıya sahiptir.

Ozon Tabakası Nasıl Oluştu?

Ozon tabakasının oluşması hakkında detaylar şu şekilde sıralanır:

  • İlk canlılarının oksijensiz solunum yapan canlılar olduğu bilimsel çalışmalara kapsamında açıklanır.
  • Atmosferde serbest oksijenin oluşumu ve Anereobik solunum ardından fotosentez kavramı devreye girer.
  • Fotosentez yapan canlılar ise su ve karbondioksiti kullanarak, glikoz ve oksijeni üretmeye başlarlar.
  • Bu yol ile serbest oksijen stratosfer’de birikmeye başlar.
  • Mor ötesi olarak adlandırılan ışınlar, bu tabakada yer alan oksijen molekülleri ile temas ettiğinde ise iki oksijen atomu bölünmesine yol açar.
  • Oksijen atomları tekrara oksijen atomları ile birleşerek, ozon tabakı adı verilen geniş katmanı meydana getirirler.

Ozon Tabakası Neden Deliniyor?

Ozon tabakası delinme sebepleri şu şekilde sıralanırlar:

  • Kloroflorokarbon etkisi,
  • Hidrokloroflorokarbon etkisi,
  • Halonlar,
  • Karbontetraklorid,
  • Metikloroform,
  • Mtilbromürasid,

Bu ozon tabakası inceltici maddelerin havaya yayılımı ozon tabakasının delinmesine yol açar. Bu maddeler ise soğutucu adı altında kullanılan buzdolapları, derin dondurucu diğer yandan ısı pompa merkezleri, yanlış tarım ilaçları, metal, elektronik temizlemede çözücü olarak kullanılan maddeler atacılığı ile havaya karışırlar.

Küresel Isınma

Küresel ısınma, atmosfere yayılan zararlı gazların yarattığı sera etkisi sonucunda her yıl havai kara ve denizde ölçülen sıcaklıkların artışa uğramasıdır. Bu kapsamda ise belirgin İklim değişikleri oluşur. Artan sera etkisi, çölleşme, yağışlarda dengesizlik, su baskınları, Tayfun, fırtına, hortum, dengesiz meteorolojik durumlar gibi bir çok olumsuz sonuç doğurur.

Küresel ısınmadaki sera etkisi, güneşten gelen radyasyonun dış uzaya yansımasını da engeller. Bu radyasyondaki ısı ise yerkürenin yüksek oranda ısınmasına neden olur. Atmosferdeki gazlar, Dünya’ya gelen güneş ışınlarına karşı geçirgen, geri salınana uzun dalgalı ışınlara karşı ise çok daha az geçirgen bir yapıya sahip hale gelmiştir. Bu ise yerkürenin çok daha yüksek seviyede ısınmasına yol açar. Bu kapsamda doğal süreç bozulduğundan küresel ısınma hava kirliliği ve ozon tabakasının aldığı zararlar ile ortaya çıkmış ve ilerlemiştir.

Küresel Isınma Sonuçları Nelerdir?

Küresel ısınma neticeleri şu şekilde sıralanırlar:

  • Buzulların erimesi,
  • Yağmurda kısa süreli sağanak yağışlarda artış,
  • Deniz su düzeylerinde yükselme,
  • Fırtına ve sel felaketlerinde artış,
  • Tundraların erimesi,
  • Buharlaşma miktarının yükselmesi,
  • Kuraklığın artması,
  • Su kaynaklarının azalması,

Bu tip olumsuz ve Dünya canlı yaşamını etkileyen durumlar küresel ısınmanın sonuçlarıdır.

Küresel Isınma Önlemleri Nelerdir?

Küresel ısınmaya karşı önlemler şu şekilde sıralanırlar:

  • Enerji tasarruflu ampül kullanımı,
  • Televizyonların kullanım dışında bekleme konumuna alınması veya kapatılması,
  • Klima yerine vantilatör tercih edilmesi,
  • Isı kaybına karşı yalıtım,
  • Eşyalarda radyatör önlerini kapatmayacak şekilde dekorasyon uygulamak,
  • Çamaşır suyu tüketimini aza indirgeme,
  • Akan tesisatları onarmak,
  • Ozon tabakasını etkileyen kozmetik kullanımını azaltma,
  • Tarımda kimyasal ilaçlamayı terk etme,
  • Fabrika bacalarında filtresi kullanımın önüne geçme,

Bu gibi önlemler kapsamında küresel ısınmanın ilerleyişi kontrol altına alınır. Diğer yandan küresel ısınmanın var olduğu ve Dünya için yüksek bir risk teşkil ettiği yapılan bilimsel araştırma verileri ile kanıtlanmıştır.

Küresel ısınmanın şuanda var olduğunu en büyük kanıtlarından biri ise buzullarda baş gösteren erimeler ve yer değişimlerdir. Sel ve taşkınların dünya geneline yayılımı, deniz sıcaklığında ölçülen değişimler, kuraklığın belirli alanlarda daha yüksek oluşu küresel ısınma kanıtları arasında yer alırlar.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.