Korku: Beynimizde ve Vücudumuzda Neler Oluyor?

0

Akşam vakti hava karanlık evde tek başınasınız ve televizyonun sesi dışında etraf oldukça sessiz. Kapı aniden çarpıyor. İşte tam o an nefes alış verişiniz hızlanır, kalbiniz hızlanır, kaslarınız gerilir. Bu o kadar saniyelik gerçekleşir ki hızına yetişmemiz ya da kontrol edebilmemiz imkansızdır. Aslında biliyorsunuz ki kapıyı çarpan rüzgardır. Ama siz o kısacık süre içinde eve birinin girdiğini ya da tehlikede olduğunuzu düşündünüz. Aslında gerçekte öyle bir tehlike yoktu. Peki öyleyse böyle tepki vermemizin sebebi neydi? Korku tam olarak nedir? Bu yazımızda korkunun psikolojik ve fiziksel özelliklerini inceleyeceğiz, bir korku yanıtına neyin neden olduğunu ve beynimizdeki çalışma mekanizmasını anlatacağız.

Korku nedir?

Korku belki dünyada yaşamın başlaması kadar eskidir. Korku, stresli bir uyaranla başlayan ve savaş ya da uçuş tepkisi olarak bilinen diğer şeylerin yanı sıra yarış kalbine, hızlı nefes almaya ve enerjik kaslara neden olan kimyasalların salınmasıyla biten bir zincir reaksiyonudur. Uyarıcı olarak bir örümcek, konuşmanızı bekleyen insanlarla dolu bir sempozyum veya kapınızın aniden çarpması olabilir.

Beynimiz oldukça karmaşık bir yapıya sahiptir. 100 milyardan fazla sinir hücresi, hissettiğimiz, düşündüğümüz ve yaptığımız her şeyin başlangıç noktası olan karmaşık bir iletişim ağı içerir. Bu iletişimin bazıları bilinçli düşünce ve eyleme neden olurken, diğerleri otonomik yanıtlar üretir. Korku tepkisi ise neredeyse tamamen otonomdur. Bunun anlamı ise; biz bilinçli olarak tetiklemiyoruz.

Neden korkuyoruz?

Evrim söz konusu olduğunda, korku epey eskidir ve bir dereceye kadar bir tür olarak başarımız için korkuya teşekkür edebiliriz. Tehlikeli durumlardan kaçmayan veya saklanmayan herhangi bir canlının hayatta kalabilmesi, neslini devam ettirebilmesi çok zordur. Korkunun hayatta kalabilmede temel rolü, tehlikeyi algılayabilmek ve ondan kaçabilmektedir. Korku, gereken kaygıyı ateşler bizi harekete geçirir. Korkunca oluşan refleks hareketlerimiz bizi korur. Bu nedenle korkmamız doğamızda olan bir duygudur.

Korku esnasında beynimizde neler oluyor?

Beyindeki hücreler sürekli olarak bilgi aktardığı ve yanıtları tetiklediği için beynin en azından çevresel olarak korkuyla ilgili düzinelerce alanı vardır. Ancak yapılan araştırmalar, beynin bazı bölümlerinin bu süreçte merkezi rol oynadığını keşfetti.

Korku, bir tetikleyici ile başlar. Bu tetikleyici unsur korkunç bir şey olduğunda, beyninize tehlikede olabileceğinizi bildiren bir uyarıcıdır. Uyaran; dokunma, görme veya ses olabilir. Tüm bu duyusal uyarıcılar sinyal olarak hızlı bir şekilde beynin merkezindeki talamusa ulaşır ve beynin tabanındaki amigdalaya gider. Amigdala beynin derin ve antik bölgesidir. Amigdaladan glutamat adı verilen nörotransmitter sinyali salgılanır. Bu da anlık tepkilerimize istemsizce sıçramamıza neden olur.

Bunların yanı sıra korku esnasında vücudumuzda adrenalin ve endorfin hormonları salgılanır. Ayrıca dopamin de zevkle ilişkili olduğundan, adrenalin ve endorfin ile birlikte korku durumlarında salınması yüksek bir ruh haline ve yüksekliğe yol açabilir. Bazı insanlar bu yükselmeden diğerlerinden daha fazla zevk alabilir. Korku filmi izlemekten keyif almak bunun bir örneği olabilir.

Korku esnasında vücutta neler oluyor?

İnsanlar genellikle korku yaşarken ortaya çıkan fizyolojik değişikliklere savaş ya da kaç tepkisi olarak atıfta bulunurlar. Genel olarak, adından da anlaşılacağı gibi, değişiklikler canlıları savaşmaya ya da koşmaya hazırlar.

Solunum hızı artar, kalp hızlanır, periferik kan damarları daralır, hayati organların etrafındaki merkezi kan damarları oksijen ve besinlerle dolmak için genişler ve kaslar kanla pompalanır, reaksiyona hazırdır.

Kaslar daha da sıkılaşır ve konuşma halkası olarak adlandırılan piloereksiyona neden olur. Bu kaslara saç derisinin altındakiler de dahildir. Saçlarınızı diken diken olmuş hissetmeniz de bu nedenledir.

Metabolik olarak, kan spikozundaki glikoz seviyeleri , eylem ihtiyacı ortaya çıkarsa hazır bir enerji deposu sağlar. Benzer şekilde, kan dolaşımındaki kalsiyum ve beyaz kan hücrelerinin seviyelerinde artış görülür.

Kaynakça:

  • https://science.howstuffworks.com/life/inside-the-mind/emotions/fear.htm
  • https://www.smithsonianmag.com/science-nature/what-happens-brain-feel-fear-180966992/
  • https://www.medicalnewstoday.com/articles/323492#Why-do-we-freeze-when-were-scared?
  • https://www.quickanddirtytips.com/education/science/the-neuroscience-of-fear-what-happens-in-your-brain-when-youre-afraid

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.