Progesteron Hormonu

0

Vücudumuzda gerçekleşen birçok olaylar hormonlar tarafından yönlendirilir. Hormonlarımız, bir tiyatro oyunundaki gibi sahne arkasındaki kahramanlarımız gibidir. Progesteron, bazıları tarafından “gebelik hormonu” olarak bilinen üreme ve doğurganlık üzerinde önemli rolü bulunan bir hormondur.

Progesteron Nedir?

Progesteron, progestojenler adı verilen bir hormon sınıfına ait  steroid yapıda olmakta birlikte, kadınlarda ön hipofizden salgılanan lutein yapan hormon (LH) denetimi ile, yumurtalıklar tarafından salgılanan insan ve diğer canlılarda adet döngüsü, gebelik ve embriyogenez için önemli etkileri olan bir hormondur. Menstrual döngünün ikinci yarısında, yumurtlama gerçekleştikten sonra üretilen geçici bir endokrin bezi corpus luteum adı verilen yapı tarafından salgılanır.

Progesteron’un Görevleri Nelerdir?

  • Menstrüal Döngü Sırasında

Kadınlarda, menstrüal döngüsünün ikinci yarısında luteinize edici hormon seviyelerinde bir artış gözlenir ve bunun sonucunda yumurtlama gerçekleşir. Yumurtlama, iki yumurtalıktan birinden bir yumurtanın salınmasını ifade eder. Yumurta bırakıldığında geçici endokrin bezi olarak ifade edilen corpus luteum oluşur ve bu yapıdan progesteron hormonu salgılanır.

Progesteron, oluşabilecek bir hamilelik durumu için anneyi hazırlamaya başlar. Embriyonun gelişimi için uygun bir ortam hazırlanmaya başlar. Ancak yumurta döllenmediğinde corpus luteum parçalanır ve progesteron seviyelerinde düşüş gerçekleşir. Bu azalma ise endometriumun parçalanmasına ve menstrüal döngünün başlamasına neden olur.

  • Hamilelik Sırasında

Progesteron temel olarak anneyi hazırlayan bir hormon demiştik. Peki nasıl oluyor bu? Eğer yumurtlama gerçekleştikten sonra döllenme gerçekleşirse corpus luteum parçalanmaz ve progesteron üretmeye devam eder. Bu progesteron, kan damarlarını ve endometriumu (rahim duvarı) kalınlaşması için uyarır. Embriyonun tutunmasını sağlamak için yapılan bu hareket başka bir deyişle rahim duvarını embriyonun gelişimi için bir yatak gibi hazırlar. Ayrıca gelişmekte olan embriyoya besin sağlamak için endometriyumu harekete geçirir. Eğer bir embriyo rahim duvarına tutunursa hormonlar yoluyla yumurtalığa haber ulaştırılır ve yumurtalık 8 hafta boyunca progesteron üretir. İlk 8 haftadan sonra bu görevi plasenta devralır. Sonuçta birincil progesteron üreticisi plasenta olur.

Progesteron seviyeleri hamilelik boyunca yükselmeye devam eder. Bu yüksek seviyeler ayrıca hamilelik sırasında vücudun ek yumurta üretmesini önler. Ayrıca oksitosin hormonuna duyarlı dölyatağı kaslarının duyarlılıklarını en aza indirerek düşük yapma olayını önler.

Progesteron Sadece Kadınlarda mı Salgılanır?

Yapılan çalışmalar, progeseteron hormonunun sadece yumurtalıklarda ve plasentada değil aynı zamanda merkezi sinir sistemi (MSS) ve böbrek üstü bezlerindeki adrenal kortekste de sentezlendiğini göstermiştir. Bununla birlikte, hem erkeklerin hem kadınların bu hormonu sentezlemesi, bu hormonun işlevlerinin de sadece kadınların üreme sistemi ile sınırlı olmadığını gösterir.

Güncel çalışmalarla progesteron hormonunun merkezi sinir sisteminde nöroproteksiyon (sinir hücrelerinin korunması), nöromodülasyon (sinir hücrelerinin modifiye olması), miyelinasyon (sinir hücrelerinin bazılarının üzerini hızlı iletimi sağlayan miyelin kılıf denen bir kılıf ile kaplanması), nörogenez (öncül hücrelerden sinir hücresi gelişimi), nöroplastisite (beyin hücrelerinin yeni bağlantılar geliştirmesi) ve ruh hali ile ilgili çeşitli üreme dışı fonksiyonları düzenlediği de kanıtlanmıştır. 

Buna ek olarak erkeklerde adrenal bezlerinde üretilen progesteron sperm gelişimi ile ilişkilidir.

Progesteron Seviyesi Nasıl Ölçülür?

Progesteron seviyeleri bir kan testi ile ölçülür. Sağlıklı bir hamileliğin oluşabilmesi için progesteron belli bir seviyede olmalıdır. Bu nedenle hamilelik süreci boyunca progeseteron seviyeleri doktorlar tarafından kontrol edilir. Eğer hamilelik sırasında progesteron seviyesi düşerse düşük veya fetal ölümler gerçekleşebilir. Sağlıklı bir kadın için değerler şu şekilde olmalıdır:

  • Menopoz sonrası ve adet döngüsünün başlangıcındaki kadınlarda 1 ng/mL veya altında,
  • Adet döngüsünün ortasındaki kadınlarda 5 ila 20 ng/mL arasında,
  • Hamileliğinin ilk trimesterinde (üç aylık dönem) olan kadınlarda 11.2 – 90 ng/mL arasında,
  • Hamileliğinin ikinci trimesterinde olan kadınlarda 25.6 – 89.4 ng/mL arasında,
  • Hamileliğinin üçüncü trimesterinde olan kadınlarda 48.4 – 42.5 ng/mL arasında olmalıdır.

Doğal Yollardan Progesteron Arttırmak İçin 3 İpucu

  • Sağlıklı vücut ağırlığınızı koruyun!

Aşırı kilo, bir kadının vücudunun daha fazla östrojen üretmesine neden olur. Bu progesteronda bir dengesizlik yaratır. Sağlıklı kiloyu korumak her zaman daha fazla progesteron üretileceği anlamına gelmez, hormonlarının daha dengeli olacağı anlamına gelir.

Bazı besinler vücudun progesteron üretimini teşvik etmeye yardımcı olabilirler.

Bunlar;

  • Fasulyeler
  • Brokoli
  • Brüksel Lahanası
  • Lahana
  • Karnabahar
  • Fındık
  • Kabak
  • Ispanak
  • Kepekli tahıllar

Bazı gıdalar ayrıca vücutta östrojen miktarını azaltmakla ilişkilidir. Bu da progesteronun östrojene oranını arttırabilir.

Bunlar;

  • Muz
  • Kabuklu deniz ürünleri
  • Ceviz
  • Stresi Azalt!

Stres, stres hormonlarının üretimini tetikler ve böbreklerin progesteron gibi hormonları kortizole dönüştürmesine neden olabilir. Stresi azaltmak için atılan adımlara örnek olarak meditasyon, yoga, kitap okuma, müzik dinleme ve diğer dinlendirici aktiviteler verilebilir.

  • Aşırı Egzersizden Kaçının!

Fiziksel aktivite, stres seviyelerini azaltmak ve sağlıklı bir kiloyu korumak için önemli derecede yol kat edebilir. Bununla birlikte aşırı egzersizin zıt etkisi olabilir.

Bu hormonun düşük seviyeleri bir kadının sağlıksız olduğu anlamına gelmeyeceğini hatırlatalım. Düşük progesteronun nedenlerini tanımlamaya yardımcı olması için doktorunuza başvurmanızda fayda olacaktır.

Kaynakça:

  • https://www.healthline.com/health/natural-progesterone#pros-and-cons
  • https://www.healthline.com/health/progesterone-function#low-progesterone
  • https://www.medicalpark.com.tr/progesteron-hormonu/hg-2095
  • https://www.hormone.org/your-health-and-hormones/glands-and-hormones-a-to-z/hormones/progesterone

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.